بسم الله الرحمن الرحیم

                پنج مكتب مهم كلامى دوره سلجوقى

مقدمه

همزمان با نفوذ سلجوقيان در قلمرو وسيعى از جهان اسلام، اماميه، اشاعره، معتزله، كراميه و ماتريديه به عنوان پنج مكتب مهم كلامى فعال شناخته مى‏شدند. گر چه در اوايل دوران سلجوقى تعامل اين مكاتب در مهار دولتمردان سلجوقى قرار داشت، سلجوقيان براى استمرار حاكميت خود نيازمند پشتيبانى علما بودند. لذا عالمان و صوفيان در برابر فراهم آوردن زمينه نفوذ حاكمان جديد و تأييد مشروعيت آنها، حمايتهايى در قالب مدارس، خانقاهها و شهريه، از آنان دريافت مى‏كردند. به نظر مى‏رسد كه استفاده از نهادهاى كليدى و مهم، مانند مدارس و رباط شهرى، ابتدا در خراسان صورت پذيرفت و آن گاه در بغداد و بخشهايى كه تحت سلطه جانشينان سلجوقيان در حومه غربى بود نيز رواج يافت، ولى با گذشت زمان، منازعه و مناقشه ميان اين مكاتب شدت گرفت. بجز مناقشات درونى، حكمرانان سلجوقى و وزراى آنها، فقها نيز در توسعه برخوردهاى اين مكاتب، مؤثر بودند.